Xem thêm

Ví dụ về tư duy sáng tạo và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh

Tư duy sáng tạo là yếu tố quan trọng trong việc giúp học sinh tự đặt ra và giải quyết các vấn đề mới một cách độc lập. Để phát triển tư duy sáng tạo...

Tư duy sáng tạo là yếu tố quan trọng trong việc giúp học sinh tự đặt ra và giải quyết các vấn đề mới một cách độc lập. Để phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh, có nhiều ví dụ và thủ thuật thú vị có thể áp dụng.

I. Khái niệm về phát triển tư duy sáng tạo

Sáng tạo có nghĩa là tìm ra cái mới và cách giải quyết mới, không phụ thuộc vào những gì đã có. Tư duy sáng tạo là cách nghĩ mới về sự vật, hiện tượng, mối liên hệ và cách giải quyết mới có ý nghĩa và giá trị. Việc phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh là giúp họ tự đương đầu với những vấn đề mới và tự tìm tòi độc lập giải quyết những vấn đề đó.

Những biểu hiện và tính chất của tư duy sáng tạo

Các hoạt động sáng tạo thường có những đặc điểm sau:

  • Thực hiện độc lập việc di chuyển các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo sang tình huống mới gần hoặc xa, bên trong hay bên ngoài hay giữa các hệ thống kiến thức.
  • Nhìn thấy những nội dung mới trong tình huống bình thường.
  • Nhìn thấy chức năng mới của đối tượng.
  • Độc lập kết hợp các phương thức hoạt động đã biết, tạo thành cái mới.
  • Nhìn thấy cấu trúc mới của đối tượng quen thuộc.
  • Nhìn thấy mọi cách giải quyết vấn đề có thể có, tiến hành giải theo cách lựa chọn tối ưu.
  • Xây dựng phương pháp mới về nguyên tắc, khác với những phương pháp quen thuộc.

Tư duy sáng tạo cũng có những tính chất quan trọng như: tính mềm dẻo, tính nhuần nhuyễn, tính độc đáo và tính thăng hoa. Để phát triển tư duy sáng tạo, người học cần có tư duy độc lập và tích cực.

Cơ sở của sự sáng tạo

Theo nhà tâm lý học Krutecxki, để có thể sáng tạo, người ta cần có tư duy độc lập và tích cực. Ta có thể hình dung các mức độ tư duy trên ở học sinh như sau:

  • Mức độ tư duy tích cực: học sinh chăm chú lắng nghe, cố gắng hiểu, tham gia nhiệt tình vào bài giảng.
  • Mức độ tư duy độc lập: học sinh tự đọc, tự chứng minh các vấn đề được giảng dạy, có thể nghiên cứu gợi ý thậm chí đưa ra đáp án.
  • Mức độ tư duy sáng tạo: học sinh tự nêu ra, khám phá vấn đề. Bước đầu có thể theo được định hướng của giáo viên.

Ví dụ về tư duy sáng tạo trong toán học

Có nhiều ví dụ và bài tập rèn luyện tư duy sáng tạo trong môn toán học. Một số ví dụ và thủ thuật phổ biến bao gồm:

  • Quy luật: Tìm ra quy luật trong dãy số hoặc dãy hình để dự đoán các số hoặc hình tiếp theo.
  • Tính nhanh: Tìm cách tính nhanh các phép tính để giải quyết bài toán một cách hiệu quả.
  • Phân chia và cắt ghép hình: Chia hoặc cắt ghép các hình để tạo ra một hình mới hoặc đạt được một kết quả mong muốn.
  • Lô-gic: Sử dụng các quy tắc lô-gic để giải quyết bài toán theo từng bước logic.
  • Các bài toán sử dụng nguyên lý Dirichlet: Tìm cách sắp xếp hoặc chia nhỏ một tập hợp thành các phần nhỏ hơn theo các nguyên tắc cụ thể.

Ví dụ 1 (Thủ thuật đối xứng phản đối xứng): Mỗi nhóm chuẩn bị mỗi người một miếng bìa hình chữ nhật. Thực hiện chia miếng bìa đó thành 4 mảnh bìa hình chữ nhật có diện tích bằng nhau. Tìm tất cả các cách chia.

Kết quả: Có 11 cách chia khác nhau.

Ví dụ 2: Điền từ thích hợp vào chỗ trống:

8 3 (EACH) 1 5

7 1 (....) 12 6

Ví dụ 3: Cho hình vẽ. Hãy chia hình vẽ trên thành 5 mảnh để ghép lại được một hình vuông.

Các ví dụ và thủ thuật trên là một phần nhỏ trong việc phát triển tư duy sáng tạo trong toán học. Việc rèn luyện tư duy sáng tạo sẽ giúp học sinh trở thành những người giải quyết vấn đề linh hoạt và sáng tạo trong cuộc sống.

Để tìm hiểu thêm chi tiết về các ví dụ và thủ thuật sáng tạo, độc giả có thể tìm đọc sách "Sáng tạo và đổi mới" của tác giả Phan Dũng.

1