Tủy sống: Sự hữu ích và chức năng quan trọng

Tất cả hoạt động của cơ thể chúng ta đều được hệ thần kinh điều khiển, từ suy nghĩ, vận động, tới các hoạt động của cơ quan nội tạng. Hệ thần kinh gồm hệ...

Tất cả hoạt động của cơ thể chúng ta đều được hệ thần kinh điều khiển, từ suy nghĩ, vận động, tới các hoạt động của cơ quan nội tạng. Hệ thần kinh gồm hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh ngoại biên. Hệ thần kinh trung ương được chia thành hai phần: não bộ và tủy sống. Tủy sống đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tự động và phản xạ của cơ thể. Hãy cùng tìm hiểu thêm về tủy sống trong bài viết này.

Tủy sống là gì?

Tủy sống là một trong hai cơ quan cấu tạo nên hệ thần kinh trung ương. Nó là cầu nối giữa não bộ và các bộ phận khác trong cơ thể. Tủy sống chạy dọc bên trong xương sống và phân tán các dây thần kinh điều khiển cơ thể. Ngoài vai trò của một cầu nối giữa não và cơ thể, tủy sống còn có chức năng quan trọng trong việc thực hiện các phản xạ. Phản xạ là sự phản ứng tự động của cơ thể mà không cần não xử lý. Những phản ứng này giúp bảo vệ chúng ta khỏi nguy hiểm hàng ngày. Ví dụ, khi chạm vào nồi nước nóng, cơ thể sẽ tự động rút tay để bảo vệ chúng ta.

Tủy sống được bảo vệ bởi xương sống, một cấu trúc vững chắc trong cơ thể. Xương sống đảm bảo an toàn cho tủy sống và giúp điều hòa chức năng của nó.

Cấu tạo của tủy sống

Tủy sống được bao bọc bởi ba lớp màng bảo vệ. Màng cứng bên ngoài bảo vệ tủy sống khỏi va chạm với xương. Màng nhện, màng giữa, chứa các mạch máu của tủy sống và màng nuôi, màng trong cùng, dính chặt vào tủy sống và có nhiệm vụ nuôi dưỡng mô tủy sống.

Cấu tạo của tủy sống bao gồm ba phần chính:

  1. Màng tuỷ sống bao bọc phía ngoài.
  2. Chất xám và chất trắng.
  3. Lỗ nhỏ ở giữa được gọi là ống tủy sống.

Tủy sống có 31 đôi dây thần kinh tủy, mỗi dây thần kinh tủy bao gồm các nhóm sợi thần kinh cảm giác và sợi thần kinh vận động. Nhóm sợi thần kinh cảm giác nối với tủy sống qua rễ cảm giác và nhóm sợi thần kinh vận động nối với các rễ vận động.

Chất xám

Chất xám nằm ở phía trong, có hình chữ H và được bao bọc bởi chất trắng. Chất xám được tạo thành từ thân và tua ngắn của các tế bào thần kinh tủy sống. Chất xám được chia thành hai sừng: sừng trước và sừng sau. Sừng trước có thân rộng do các tế bào thần kinh vận động tạo thành, trong khi sừng sau có thân nhỏ do các tế bào thần kinh cảm giác tạo thành. Sừng bên được tạo thành từ các tế bào dinh dưỡng.

Chất xám thực hiện chức năng tiếp nhận và xử lý thông tin từ chất trắng. Nó quyết định cơ thể phản ứng thế nào với các kích thích bên ngoài.

Chất trắng

Chất trắng bao bọc chất xám và được tạo thành từ các sợi trục của tế bào thần kinh tủy. Chất trắng là các con đường dẫn truyền thông tin nhanh chóng và tạo nên các đường đi lên và đi xuống. Sợi trục của tế bào thần kinh cảm giác tạo thành đường đi lên, trong khi sợi trục của tế bào thần kinh vận động tạo thành đường đi xuống.

Chất trắng còn chứa các sợi trục tạo thành các đường dẫn giữa các khu vực trong tủy sống. Các sợi trục trong chất trắng được bao bọc bởi màng myelin, tạo thành một bảo vệ không liên tục. Sự không liên tục này giúp tăng tốc độ dẫn truyền thông tin thần kinh.

Chức năng của tủy sống

Tủy sống có ba chức năng chính:

  1. Tiếp nhận và truyền thông tin từ đường thần kinh cảm giác đến cơ quan vận động.
  2. Chức năng trung gian giữa não bộ và các bộ phận khác trong cơ thể.
  3. Thực hiện các chức năng phản xạ, dẫn truyền và dinh dưỡng.

Chức năng phản xạ

Chức năng phản xạ của tủy sống do chất xám đảm nhận. Đây là các phản xạ tự nhiên, bản năng để bảo vệ cơ thể. Các tế bào thần kinh cảm giác truyền thông tin vào chất xám qua rễ sau, trong khi tế bào thần kinh vận động truyền thông tin ra sừng trước. Nơron vận động nằm ở rễ trước và điều khiển hoạt động của cơ vân và các cơ quan thừa hành.

Tủy sống cũng là trung tâm điều khiển các hoạt động như tiết niệu - sinh dục, hô hấp và hoạt động tim mạch. Nó là trung tâm vận động cơ toàn thân và tham gia vào các phản xạ vận động phức tạp. Nó cũng là nơi giao tiếp của các phản xạ vận động.

Chức năng dẫn truyền

Chất trắng đảm nhận chức năng dẫn truyền của tủy sống. Chất trắng chỉ dẫn các cảm giác từ các bộ phận của cơ thể đến tủy sống và sau đó lên não. Đây là các đường dẫn có ý thức và không có ý thức. Đường dẫn xúc giác xuất phát từ các cảm giác trên da và niêm mạc. Các tín hiệu thần kinh đi từ rễ sau lên tủy sống và sau đó đi lên vỏ não. Đường này được gọi là "bó tủy - đồi thị trước cảm nhận" và có khả năng nhanh nhạy trong việc phản ứng và cảm nhận.

Chức năng dẫn truyền cảm giác nóng lạnh và đau nhức khi cơ quan cảm nhận cảm giác lạnh, nóng và đau. Trong tủy sống, còn có các đường dẫn ngắn nối các đốt sống với nhau.

Chức năng dinh dưỡng

Chức năng dinh dưỡng của tủy sống do các tế bào dinh dưỡng trong tủy sống điều khiển và chịu sự điều khiển của một đoạn tủy. Ví dụ, tủy sống tham gia vào các phản xạ như phản xạ bàng quang, phản xạ hậu môn, phản xạ vận mạch và phản xạ tiết mồ hôi.

Phải làm gì khi gặp chấn thương cột sống?

Với tình hình đô thị ngày càng phát triển và tốc độ xây dựng gia tăng, chấn thương cột sống và tủy sống cũng tăng lên. Đây là một tổn thương có thể gây tàn phế và để lại nhiều di chứng. Vì vậy, khi gặp chấn thương cột sống, việc cấp cứu đầu tiên đúng cách và phù hợp là rất quan trọng để tránh gây tổn thương thêm.

Nguyên tắc cấp cứu nạn nhân nghi ngờ bị chấn thương vùng cổ hoặc vùng lưng

  1. Không di chuyển hoặc cho nạn nhân di chuyển, trừ khi nạn nhân đang trong nguy cơ đe dọa tính mạng.
  2. Không cúi gập hoặc xoay phần lưng, cổ và đầu của nạn nhân.
  3. Giữ nạn nhân ấm và đừng thay đổi tư thế của nạn nhân để tránh sốc.
  4. Gọi cấp cứu ngay lập tức.

Nếu cần di chuyển nạn nhân ngay lập tức, thực hiện các biện pháp sau

  1. Giữ cho nạn nhân trong tư thế thẳng hàng.
  2. Nếu có thể, cần ít nhất 4 người. Mỗi người giữ cố định một vị trí - đầu và cổ, vai, thắt lưng và chân của nạn nhân. Nếu không có đủ 4 người, một người giữ đầu và người còn lại giữ lưng của nạn nhân.
  3. Khi người giữ đầu hô to "Quay", tất cả 4 người cùng lúc quay nhẹ nhàng nạn nhân. Vẫn giữ đầu, cổ và thân thẳng hàng.
  4. Giữ chặt người nạn nhân trên một tấm ván, sau đó chuyển giao an toàn người nạn nhân.

Tủy sống là một cơ quan quan trọng trong hệ thần kinh của chúng ta. Hiểu rõ về cấu tạo và chức năng của nó, cũng như cách tổ chức sơ cứu đúng, có thể giúp tránh những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra sau chấn thương tủy sống. Hy vọng bài viết này cung cấp thông tin hữu ích cho bạn.

1