Xem thêm

Chất độc: Cùng khám phá một thế giới nguy hiểm và kỳ diệu

Biểu tượng độc tiêu chuẩn EU, được định nghĩa bởi Chỉ thị 67/548/EEC. Trong ngữ cảnh sinh học, chất độc là những chất có khả năng gây hại, bệnh tật hoặc tử vong cho cơ...

Chất độc Biểu tượng độc tiêu chuẩn EU, được định nghĩa bởi Chỉ thị 67/548/EEC.

Trong ngữ cảnh sinh học, chất độc là những chất có khả năng gây hại, bệnh tật hoặc tử vong cho cơ thể, thông qua các phản ứng hóa học hoặc hoạt tính khác trên mức phân tử, khi cơ thể tiếp nhận một lượng đủ lớn. Dòng chảy nội tại của cuộc sống được biểu lộ qua câu nói của Paracelsus, cha đẻ của ngành độc chất học: "Mọi thứ đều là chất độc, trong mọi thứ đều có chất độc. Chỉ có liều lượng là làm cho một thứ không phải là một chất độc".

Lịch sử

Trong suốt lịch sử nhân loại, việc sử dụng chất độc với mục đích giết người, kiểm soát dịch bệnh, tự sát và hành quyết đã không ngừng được thực hiện. Như một biện pháp hành quyết, chất độc đã được tiếp nhận thông qua nhiều cách khác nhau, bao gồm ăn uống như người Athens cổ đại đã từng làm, hít phải như carbon monoxide hoặc hydro xyanua, hoặc tiêm vào cơ thể. Hiệu ứng gây chết người của chất độc có thể kết hợp với sức mạnh vô tận của ma thuật; ví dụ điển hình là chất độc "gu" của Trung Quốc. Thậm chí chất độc còn được sử dụng trong cuộc chiến tranh bằng thuốc súng. Ví dụ, trong giữa thế kỷ 14, Jiao Yu đã viết về việc sử dụng hỗn hợp thuốc súng độc đầu tiên để lấp đầy bom lựu đạn gang.

Trong khi asen là một chất độc tự nhiên trong môi trường, phiên bản tinh chế của nó đã từng được biết đến với cái tên "bột thừa kế". Trong thời Trung cổ châu Âu, các vị vua thường sử dụng người nếm thức ăn cá nhân để bảo vệ hoàng gia khỏi những vụ ám sát. Đây là thời đại bình minh của ngành Dược phẩm.

Thuật ngữ và phân biệt

Một số chất độc cũng là độc tố, thường là các chất được tạo ra tự nhiên, như các protein do vi khuẩn tạo ra gây ra bệnh uốn ván và ngộ độc thịt. Tuy nhiên, sự phân biệt giữa hai thuật ngữ này hiện nay thường không được tuân thủ, thậm chí trong cộng đồng khoa học.

Ngành y khoa và động vật học

Một độc tố thường được phân biệt với một nọc độc.

Độc tố

Là các chất độc được tạo ra thông qua các chức năng sinh học tự nhiên. Một cơ thể có thể chứa cả nọc độc và chất độc. Chúng gây hại cho cơ thể.

Nọc độc

Trong tiếng Anh được gọi là "venom". Đây là một loại độc tố động vật được phun ra khi sinh vật cắn hoặc đốt, truyền qua da để gây hiệu ứng. Khi sinh vật vẫn còn sống, nọc độc được sử dụng để tự vệ. Một số loài động vật chứa nọc độc bao gồm: sứa hộp (lớp Cubozoa), rắn hổ mang chúa (King Cobra), bạch tuộc nhẫn xanh, ốc sên Marbled Cone, cá đá (Stone Fish), bọ cạp Death Stalker, rắn Taipan Inland, nhện Phoneutria.

Chất độc

Trong tiếng Anh được gọi là "poison". Thường được định nghĩa là các chất được hấp thụ qua các màng biểu mô như da hay ruột. Trong ngữ cảnh thông thường, một chất độc là thứ mà gây hại khi chúng ta ăn hoặc tiếp xúc. Một số loài động vật chứa chất độc bao gồm: ếch phi tiêu độc (Poison Dart Frog), các họ cá nóc.

Ngành hóa học và vật lý

Một chất độc là một chất ngăn chặn hoặc cản trở các phản ứng hoá học, ví dụ như liên kết với một chất xúc tác.

Tham khảo

Chất độc tại Từ điển bách khoa Việt Nam

1