Xem thêm

Kiến thức trọng tâm Sinh học 12: Loài - Điểm qua và phân biệt loài

Hầu hết mọi người đều biết về khái niệm "loài", nhưng ít ai hiểu rõ về nó. Đây là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực sinh học và có ảnh hưởng đến nhiều...

Hầu hết mọi người đều biết về khái niệm "loài", nhưng ít ai hiểu rõ về nó. Đây là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực sinh học và có ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh trong cuộc sống. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về loài sinh học, cách li sinh sản và các cơ chế cách li khác nhau.

Khái niệm loài sinh học

Loài sinh học là một nhóm các cá thể có khả năng giao phối với nhau và sinh ra đời con có khả năng sinh sản. Chúng có vốn gen chung và có các đặc điểm chung về hình thái, sinh lý và có khu phân bố xác định. Những loài sinh vật khác nhau không thể giao phối với nhau và tạo ra con lai có khả năng sinh sản.

Các tiêu chuẩn phân biệt loài

Có nhiều tiêu chuẩn khác nhau để phân biệt loài. Một trong số đó là cách li sinh sản, tức là các trở ngại ngăn cản sinh vật giao phối với nhau. Ngoài ra, một số tiêu chuẩn khác bao gồm hình thái, sinh hóa và phân tử.

Các cơ chế cách li sinh sản giữa các loài

1. Cách li trước hợp tử

Cách li trước hợp tử xảy ra khi có trở ngại ngăn cản các sinh vật giao phối với nhau. Có nhiều kiểu cách li trước hợp tử như sau:

  • Cách li nơi ở (sinh cảnh): Đây là trường hợp mà các loài sống ở môi trường khác nhau và không có cơ hội gặp gỡ và giao phối với nhau.
  • Cách li tập tính: Các loài có tập tính giao phối khác nhau, không thể tìm thấy đối tác phù hợp để giao phối.
  • Cách li thời vụ: Các loài sinh sản vào các mùa khác nhau và không có cơ hội giao phối với nhau.
  • Cách li cơ học: Trở ngại vật lý ngăn cản việc giao phối giữa các loài, ví dụ như các cơ quan sinh sản không tương thích.

2. Cách li sau hợp tử

Cách li sau hợp tử xảy ra sau khi hợp tử đã xảy ra. Điều này có thể gây ra các trở ngại ngăn cản việc tạo ra con lai hoặc tạo ra con lai với sức sống yếu hoặc không có khả năng sinh sản. Một số dạng cách li sau hợp tử bao gồm:

  • Hợp tử bị chết: Hợp tử được tạo ra, nhưng con lai không sống sót.
  • Con lai giảm khả năng sống: Con lai sống sót nhưng có sức sống kém hoặc không thể sinh sản.
  • Cách li sinh thái: Cả hai loài sinh sống ở môi trường khác nhau và không có cơ hội giao phối, dẫn đến sự phân tách sinh thái giữa hai loài.

Câu hỏi trắc nghiệm

  1. Loài sinh học là gì?

    • Một nhóm quần thể có vốn gen chung.
    • Có những tính trạng chung về hình thái, sinh lí, có khu phân bố xác định.
    • Các cá thể có khả năng giao phối tự nhiên với nhau sinh ra thế hệ con hữu thụ và cách li sinh sản với các loài khác.

    Đáp án: C

  2. Nếu chỉ dựa vào các đặc điểm hình thái để phân loại các loài thì có chính xác không? Giải thích.

  3. Các nhà khoa học thường dùng tiêu chuẩn nào để phân biệt loài vi khuẩn này với loài vi khuẩn khác? Giải thích.

  4. Trình bày các cơ chế cách li và vai trò của chúng trong quá trình tiến hóa.

  5. Khi nào thì ta có thể kết luận chính xác hai cá thể sinh vật nào đó là thuộc hai loài khác nhau?

Giải bài tập sgk

  1. Thế nào là loài sinh học?

  2. Nếu chỉ dựa vào các đặc điểm hình thái để phân loại các loài thì có chính xác không? Giải thích.

  3. Các nhà khoa học thường dùng tiêu chuẩn nào để phân biệt loài vi khuẩn này với loài vi khuẩn khác? Giải thích.

  4. Trình bày các cơ chế cách li và vai trò của chúng trong quá trình tiến hóa.

  5. Khi nào thì ta có thể kết luận chính xác hai cá thể sinh vật nào đó là thuộc hai loài khác nhau?

Đọc thêm các bài học Sinh học lớp 12 khác:

  • Sinh học 12 Bài 29 : Quá trình hình thành loài
  • Sinh học 12 Bài 30: Quá trình hình thành loài (tiếp theo)
  • Sinh học 12 Bài 31: Tiến hóa lớn
  • Sinh học 12 Bài 32: Nguồn gốc sự sống
  • Sinh học 12 Bài 33: Sự phát triển của sinh giới qua các đại địa chất
1